St. Eloyen Gasthuis

Boterstraat 22 - Utrecht

    
         
         
  Geschiedenis - 3    
       
  Moeilijke tijden    
  De groei van de metaalnijverheid kwam vermoedelijk reeds vóór 1670 ten einde, maar de Franse bezetting van 1672-1673 vormde de nekslag. Een geleidelijk herstel daarna eindigde in een nieuwe crisis in het midden van de 18e eeuw. Na 1750 leidden economische stagnatie en sociale polarisatie tot groeiende spanningen. De vooral in Utrecht krachtige patriottenbeweging van 1780-1787 was daar een manifestatie van. Waren er ook leden van St. Eloy actief in deze beweging? De periode eindigde met de intocht van vreemde troepen. In 1795 maakte de Franse inval een einde aan de gewestelijke zelfstandigheid en legde de basis voor de Nederlandse eenheidsstaat. De centrale macht berustte voortaan in Den Haag en daar werd de opheffing van de ambachtsgilden bevolen in 1798.    
     
     
     
     
     
     
       
       
 
   
       
       
     
       
       
     
     
     
       
       
       
       
       
       
       
       
       
         
   
St. Eloyen Gasthuis
    
   
getekend door L.P. Serrurier (ca. 1730)
    
   
Rechts van de in 1644 aangebrachte voordeur zien we het Huis Ter Wouw
    
         
         
    De pogingen de gilden te verbieden, stuitten op verzet. Binnen enkele jaren reeds werden nieuwe vergelijkbare organisaties opgericht. Ook de aan de gilden gerelateerde instellingen kenden een taai leven. Sommige bestaan nog steeds, zoals het St. Eloyen Gasthuis en zijn broederschap.
Het monopolie van de gilden verdween en vrije vestiging van ambachtslieden werd mogelijk. Op advies van de vroedschap schreef het smedengilde zich in 1803 in bij de voorloper van de huidige Kamer van Koophandel onder de naam Handelsbedrijf der Smeden. Zo werden rechtspersoon en bezittingen van het smedengildt zekergesteld. De gildenbroeders noemden zichzelf voortaan broeders.		    
       
       
       
       
       
       
         
   
Klik hier voor vergrting
    
         
   
Smeden, lantaarnconsole Plompetorengracht 3
    
   
Jeanot Bürgi, ca. 1974
    
   
Klik op afbeelding voor vergroting
    
         
    Meer over de geschiedenis van het Smedengilde vindt u in de uitgave Met hand en hart, een publicatie in samenwerking met Het Utrechts Archief (HUA) en de Stichting Publicaties Oud Utrecht (SPOU) ter gelegenheid van het 700-jarig bestaan. Het boek kan schriftelijk worden besteld of bij gelegenheid worden gekocht bij het St. Eloyen Gasthuis. Kijk op deze site bij Meer info.    
       
       
       
         
         
    > Terug naar Geschiedenis - 1 | De Gilden    
    > Terug naar Geschiedenis - 2 | Metaalnijverheid in Utrecht    
         
         
   
'Opdat het al' moge strekken tot Heil en Welvaren van den Huize St. Eloy'